Сахабыт сиригэр Култуура сылын, Бʏлʏʏ улууһун култууратын эйгэтигэр Василий Осипович Каратаев 100 сааһыгар анаммыт сыллар чэрчилэринэн, Дьɵккɵн, Тааһаҕар, Хампа, Тыымпы, Бороҕон нэһилиэктэрин айар куттаах, талба талааннаах куултуура тэрилтэлэрин ʏлэһиттэрэ олунньу 19 кʏнʏгэр Бороҕон нэһилиэгин олохтоохторугар ырыа – тойук, кɵр — кʏлʏʏ, ʏҥкʏʏ — битии дьоро киэһэтин бэлэхтээтилэр. Быйылгы сыл култуура сылынан биллэриллибитинэн, Орто Бʏлʏʏ тʏбэтин култууратын ʏлэһиттэрэ мустан, сʏбэлэһэн арыый сонун соҕус тугу эмит киллэриэххэйиҥ диэн санааннан салайтаран биэс нэһилиэгинэн кɵһɵ сылдьан култуура5а айа – тута, ʏлэлии – хамсыы сылдьар ʏлэһиттэр, холбоһуктаах кэнсиэртэрин тэрийиэҕиҥ диэн сʏбэлэспиттэр. Бастакы кэнсиэрдэрин Бороҕон нэһилиэгиттэн саҕалаатылар. Кулун тутар 30 кʏнʏгэр Тыымпы нэһилиэгэр тʏмʏктэниэхтээх.
Өбугэбит тыыннаах угэһин хаалларбакка, омуннаах оһуокайбытын умнубакка, тɵрʏт дьарыкпытын сайыннаран, таҥаспыт саппыт умнуллубакка ырыабыт тойукпут салгыы сайдарыгар туруулаһан ʏлэлии – хамсыы, айа – тута сылдьар, ырыа тойук аргыстаах, ункуу битии ʏɵрʏʏлээх, дорҕоонноох оһуокай доҕуһуоллаах, эҥээркэй эһиэкэй сиэтиилээх, Орто Бʏлʏʏ тʏɵлбэтин култууратын ʏлэһиттэрэ сʏрдээх киэҥ программалаах кэнсиэри кɵрдɵрдʏлэр. Кɵрɵɵччʏ эрэ барыта астынна, дуоһуйда, хас биирдии толорооччуну дохсун ытыстарын тыаһынан доҕуһуоллаатылар, браво – биис хааһыыннан ситэрэн биэрдилэр. Кэнсиэр кыттыылаахтара Бороҕон нэһилиэгин олохтоохторугар уонна эрчимнээх эдэр ыччаттарыгар, кэрэни кэрэхсээн кэлэн барбыттарыгар, барҕа махталларын тиэртилэр, кɵрɵɵччʏ заалы толору мустубутуттан, ыһыылаах-хаһыылаах ɵрɵ кʏʏрʏʏлээх кэнсиэр ааспытыттан астыммыттарын биллэрдилэр.
