Сахалар былыр-былыргыттан бүөбэйдээн, чочуйан-тупсаран илдьэ кэлбит баайбыт — төрөөбүт төрүт тылбыт. Төрөөбүт тылынан саҥарар, толкуйдуур киһи үөрэҕи-билиини кэбэҕэстик ылынар, өйө-санаата туругурар, майгыта-сигилитэ ситэр, иһирэх иэйиитэ уһуктар, өлбөт үйэлээҕи айар-тутар буолар. Саха алпаабытын төрүттээбит, бастакы лингвист Семен Андреевич Новгородов төрөөбүт күнүгэр түбэһиннэрэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр олунньу 13 күнүгэр төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ бэлиэтэнэр. Бу дьаһалы өрөспүүбүлүкэбит бастакы Бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев 1996 сыллаахха таһаарбыт анал Ыйааҕар эппитэ. Онтон ыла бу күҥҥэ ийэ тылбыт күнүгэр анаан араас тэрээһиннэр ыытыллар буолбуттара
Олунньу 13 кʏнʏгэр Туьулгэ сынньалаҥ киинигэр, төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүгэр аналлаах тэрээһини олохтоох библиотека уонна КСК ʏлэһиттэрэ олус сэргэхтик тэрийэн ыыттылар. Олохтоох библиотека туруобут быыстапката дьон сэҥээриитин ылла. Мустубут дьон араас остуол оонньуутугар икки хамаандаҕа арахсан оонньоотулар. 7 тʏһʏмэхтээх тургутук тʏмʏгʏнэн Валентина Романовна Колтовская салайааччылаах «Саас» хамаанда кыайыы ɵрɵгɵйʏн биллэ. Тэрээһин тʏмʏгэр саха буоларбытынан киэн тутта кʏргʏɵм оһуокайы оройуттан туттубут.
